KUALA LUMPUR: Raja-raja Melayu telah menggesa penangguhan pada saat akhir Mesyuarat Majlis Raja-Raja yang dijadual berlangsung dari 23 hingga 25 Jun susulan pertikaian yang semakin memuncak berhubung takhta Negeri Sembilan, sekali gus menimbulkan persoalan sama ada Pilihan Raya Negeri (PRN) yang dijadualkan pada 1 Ogos dapat diteruskan seperti dirancang.
Jurucakap Istana Negara mengesahkan kepada The Straits Times pada awal 23 Jun bahawa Mesyuarat Majlis Raja-Raja telah dibatalkan, namun tidak memberikan penjelasan lanjut.
Beberapa sumber, termasuk seorang Menteri Besar yang dijadual menghadiri mesyuarat berkenaan selepas pertemuan pra-Majlis Raja-Raja, memaklumkan terdapat kebimbangan sama ada wajar untuk mesyuarat diteruskan memandangkan wujud dua pihak yang menuntut takhta Negeri Sembilan.
Mesyuarat Majlis Raja-Raja jarang sekali ditangguhkan.
Kali terakhir ia dibatalkan adalah ketika pelaksanaan sekatan pergerakan akibat pandemik COVID-19 pada tahun 2021.
Keputusan kali ini dilihat mencerminkan betapa seriusnya Raja-Raja Melayu memandang krisis istana yang sedang berlaku di Negeri Sembilan, yang turut memberi kesan kepada landskap politik negeri sehingga mencetuskan pilihan raya mengejut.
Penangguhan tersebut juga menimbulkan ketidakpastian mengenai pelaksanaan PRN Negeri Sembilan selepas Tuanku Muhriz Ibni Almarhum Tuanku Munawir membubarkan Dewan Undangan Negeri pada 5 Jun.
Pembubaran itu berlaku selepas empat Undang yang berkuasa memilih pemerintah negeri dikatakan telah melucutkan kedudukannya sebagai Yang di-Pertuan Besar pada April lalu.
Pembubaran DUN itu berlaku susulan tindakan UMNO menarik sokongan terhadap Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Seri Aminuddin Harun, pada 27 April.
Aminuddin, yang mewakili gabungan Pakatan Harapan (PH) pimpinan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim, didakwa mencampuri urusan istana apabila menyatakan bahawa Tuanku Muhriz masih merupakan pemerintah sah Negeri Sembilan.
Pilihan raya negeri itu dianggap penting bagi PH kerana ia berlangsung selepas PRN Johor pada 11 Julai, yang dijangka memihak kepada Barisan Nasional (BN) pimpinan UMNO.
Kejayaan merampas semula Negeri Sembilan dilihat penting bagi mengembalikan momentum PH selepas prestasi lemah gabungan itu dalam pilihan raya negeri Sabah sebelum ini, apabila hanya memenangi satu kerusi DUN.
Sekiranya PH mengalami kekalahan besar di Johor tanpa mampu menunjukkan prestasi lebih baik di Negeri Sembilan, kedudukan Anwar sebagai Perdana Menteri boleh terjejas dan berpotensi mempercepatkan desakan untuk mengadakan pilihan raya umum sebelum tamat tempoh Parlimen pada Februari 2028.
Penangguhan Mesyuarat Majlis Raja-Raja berlaku walaupun kerajaan negeri dan kerajaan Persekutuan masih mengiktiraf Tuanku Muhriz sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan.
Sekiranya mesyuarat itu diteruskan dengan kehadiran Tuanku Muhriz, yang turut dijadual mempengerusikan mesyuarat secara bergilir, ia dilihat akan mengesahkan kedudukannya sebagai pemerintah negeri.
Sebaliknya, penangguhan tersebut dilihat memberi semangat kepada kumpulan Undang yang telah melantik Tunku Datuk Seri Nadzaruddin ibni Almarhum Tuanku Ja’afar, anak kepada Yang di-Pertuan Besar terdahulu dan anak saudara Tuanku Muhriz, sebagai pemerintah baharu pada 5 Jun.
Keputusan Raja-Raja Melayu itu juga menyebabkan krisis istana Negeri Sembilan yang berlarutan sejak beberapa bulan lalu kembali menjadi isu yang perlu diputuskan oleh mahkamah, dengan hujahan kedua-dua pihak dijadual didengar pada Julai.
Mengikut Adat Perpatih yang diamalkan di Negeri Sembilan, Undang mempunyai kuasa memilih Yang di-Pertuan Besar dan boleh menyingkirkannya sekiranya siasatan mendapati wujud alasan kukuh untuk berbuat demikian.
Pada 17 April, ketegangan antara Undang dan Tuanku Muhriz yang berlarutan selama beberapa tahun berhubung dakwaan pengurangan hak serta keistimewaan mereka memuncak apabila Tuanku Muhriz mengesahkan penyingkiran seorang Undang oleh ketua-ketua sukunya dalam mesyuarat khas Dewan Keadilan dan Undang (DKU), iaitu badan tertinggi adat Melayu Negeri Sembilan.
Sebagai tindak balas, Undang mengadakan upacara pada 19 April bagi melucutkan Tuanku Muhriz daripada takhta.
Perkembangan itu mendorong kerajaan negeri membubarkan DUN bagi membuka laluan kepada pilihan raya, dengan pengumuman dibuat dalam sidang media tergempar hampir tengah malam 4 Jun.
Langkah tersebut dipercayai bertujuan menghalang usaha Undang melantik pemerintah baharu pada pagi 5 Jun.
Pada hari yang sama, polis menutup akses ke lokasi majlis pelantikan yang dirancang, menyebabkan Undang berpindah ke sebuah hotel di negeri jiran Melaka untuk melantik Nadzaruddin sebagai pemerintah baharu.
Turut pada 5 Jun, Mahkamah Tinggi di Seremban mengeluarkan injunksi interim yang menghalang sebarang mesyuarat atau perubahan terhadap DKU sehingga kes melibatkan Undang, Yang di-Pertuan Besar dan pentadbiran negeri diputuskan.
Namun begitu, Undang tetap meneruskan pengisytiharan Tunku Nadzaruddin sebagai pemerintah baharu dan turut menghantar surat kepada Yang di-Pertuan Agong berhubung perkara itu menjelang Mesyuarat Majlis Raja-Raja, sekali gus berisiko menimbulkan isu penghinaan mahkamah.
Majlis Raja-Raja yang lazimnya bersidang tiga kali setahun mempunyai kuasa meneliti dan menolak beberapa bentuk perundangan, termasuk pindaan Perlembagaan Persekutuan, selain menjadi platform membincangkan dasar kerajaan khususnya berkaitan agama Islam dan kepentingan orang Melayu.
Mesyuarat seterusnya dijadual berlangsung pada Oktober di Melaka, negeri yang secara kebetulan menjadi lokasi Tunku Nadzaruddin mengangkat sumpah sebagai pemerintah baharu yang dipertikaikan.
