SINGAPURA – Sebanyak 10 syarikat berpangkalan di Singapura menerima notis daripada Agensi Sekitaran Kebangsaan (NEA) pada 23 Oktober susulan siasatan berkaitan jerebu rentas sempadan yang melanda rantau ini.
Menurut laporan The Straits Times (ST), tindakan itu memperluas siasatan Singapura terhadap syarikat yang dipercayai mempunyai kaitan dengan kebakaran yang menyumbang kepada pencemaran jerebu.
Sebelum ini, NEA turut mengeluarkan notis perundangan kepada 10 syarikat Indonesia pada awal Oktober.
Sebahagian syarikat yang menerima notis terbaharu itu dilaporkan telah memberikan maklum balas dalam tempoh sehari dan menyatakan kesediaan untuk bekerjasama dengan pihak berkuasa.
Menteri Kanan Singapura, K Shanmugam, pada 19 Oktober memberi amaran bahawa syarikat yang melanggar undang-undang tidak lagi boleh berlindung di sebalik struktur korporat yang kompleks atau sempadan geografi untuk mengelakkan tanggungjawab.
Beliau turut menegaskan bahawa Singapura bersedia menggunakan segala instrumen perundangan dan kawal selia bagi menangani isu berkenaan.
ST meneliti dokumen korporat dan rekod pemfailan syarikat bagi mengenal pasti pemilikan serta kaitan antara 10 firma terbabit dengan kumpulan perniagaan masing-masing.
Sinar Mas: Tiga syarikat berkaitan
Tiga daripada 10 syarikat yang menerima notis NEA ialah APP Company, APP Company (China) dan Golden Agri International, yang merupakan sebahagian daripada konglomerat Sinar Mas.
Kumpulan perniagaan itu mempunyai kepentingan dalam lapan sektor, termasuk perhutanan berasaskan pertanian, telekomunikasi, tenaga dan pembangunan hartanah.
Menurut laporan ST, Sinar Mas dikawal oleh keluarga Widjaja yang mempunyai anggaran nilai kekayaan AS$28.3 bilion (S$36.1 bilion).
Keluarga itu berada pada kedudukan ketiga dalam senarai 50 individu dan keluarga terkaya Indonesia yang diterbitkan Forbes pada 2025.
APP Company dan APP Company (China)
APP pernah dikaitkan dengan krisis jerebu pada 2015.
Ketika itu, tiga pembekal kayu pulpa Indonesia yang mempunyai kaitan dengannya menerima notis langkah pencegahan daripada NEA di bawah Seksyen 9 undang-undang jerebu Singapura.
Ketiga-tiga syarikat berkenaan ialah Bumi Andalas Permai, Bumi Mekar Hijau dan Sebangun Bumi Andalas Wood Industries.
Menurut ST, kes mereka tidak pernah ditutup dan ketiga-tiganya sekali lagi menerima notis berkenaan pada 2026.
Satu lagi pembekal, Buana Megatama Jaya, turut dikaitkan dengan siasatan pada tahun ini.
Syarikat kelima yang menerima notis Seksyen 9 daripada NEA pada 2026 ialah Baratama Putra Perkasa, yang mungkin mempunyai kaitan dengan APP.
ST melaporkan pada 20 Oktober bahawa pemilik benefisial syarikat itu, Lee Mon Lun, disenaraikan sebagai pengarah dan pengerusi lembaga Greenrich Group, sebuah syarikat pembalakan di Kemboja.
Walaupun Greenrich Group tidak disenaraikan dalam laman web APP, pengurus perhubungan awamnya pada 2020 pernah dipetik media Kemboja sebagai berkata bahawa syarikat itu merupakan anak syarikat APP.
Berdasarkan penyata kewangan APP bagi 2025, syarikat berkenaan mencatatkan keuntungan operasi AS$1.65 bilion.
Antara jenama popularnya ialah Paseo dan Nice.
Dokumen pendaftaran korporat menunjukkan APP Company menyenaraikan warga Jepun, Kunihiko Naito, dan warga Indonesia, Suresh Kilam, sebagai pengarah.
Sementara itu, APP Company (China) menyenaraikan warga Singapura, Jennifer Loy Huey Ling, dan pemastautin tetap Singapura, Linda Suryasari Wijaya Limantara, sebagai pengarah. Linda merupakan anggota keluarga Widjaja.
Jawatankuasa kemampanan APP Group pula diketuai Bernard Tan, bekas brigedier jeneral yang pernah berkhidmat sebagai ketua kor armor Angkatan Bersenjata Singapura.
Beliau juga pernah menerajui Persatuan Bola Sepak Singapura, menjadi ketua negara DBS Bank di Indonesia dan mengetuai bahagian pemasaran ST Engineering.
Golden Agri International
Golden Agri International ialah syarikat minyak sawit yang turut berada di bawah kumpulan Sinar Mas.
Syarikat itu berkongsi bangunan pejabat dengan syarikat APP di Golden Agri Plaza, Pasir Panjang Road.
Menurut dokumen korporat, Golden Agri International mempunyai enam pengarah daripada pelbagai kewarganegaraan.
Pemegang saham utamanya ialah Golden Agri-Resources, syarikat yang disenaraikan di Bursa Singapura (SGX).
Pengerusi dan Ketua Pegawai Eksekutif Golden Agri-Resources ialah Franky Oesman Widjaja, manakala anak perempuannya, Jesslyne, yang merupakan warga Singapura, memegang jawatan pengarah eksekutif bagi strategi, sumber manusia dan transformasi.
Wilmar International
Wilmar International merupakan syarikat agribisnes terbesar antara 10 firma yang menerima notis NEA.
Syarikat itu diasaskan oleh bilionair Singapura, Kuok Khoon Hong, bersama ahli perniagaan Indonesia, Martua Sitorus.
Kuok masih memegang jawatan pengerusi dan Ketua Pegawai Eksekutif syarikat berkenaan.
Lembaga pengarahnya turut dianggotai bekas Menteri Luar Singapura, George Yeo; pengasas dan Ketua Pegawai Eksekutif organisasi media berteraskan kemampanan Eco-Business, Jessica Cheam; serta Ketua Pengarang Kumpulan Media Cina SPH Media, Lee Huay Leng.
Pada 16 Oktober, Wilmar International mengakui kebakaran dikesan di beberapa kawasan konsesinya di Indonesia.
Bagaimanapun, syarikat itu berkata kebakaran berkenaan bermula di luar sempadan konsesi atau di kawasan yang diusahakan komuniti tempatan di dalam kawasan tersebut.
Indofood Agri Resources
Indofood Agri Resources turut disenaraikan di SGX dan merupakan anak syarikat Indofood Sukses Makmur, pengeluar mi segera jenama Indomie.
Syarikat induknya dimiliki Salim Group, salah satu konglomerat terbesar Indonesia yang diterajui Anthoni Salim.
Rekod perniagaan menunjukkan Anthoni merupakan pemastautin tetap Singapura.
Anaknya, Axton Salim, disenaraikan sebagai pengarah bukan eksekutif Indofood Agri Resources.
Pengerusi syarikat itu ialah Philip Yeo, bekas pengerusi Lembaga Pembangunan Ekonomi Singapura yang pernah berkhidmat sebagai penasihat khas pembangunan ekonomi di Pejabat Perdana Menteri dari 2007 hingga 2011.
Beliau mengambil alih jawatan pengerusi daripada bekas Duta Singapura ke Indonesia, Edward Lee.
Bumitama Agri
Bumitama Agri, pengeluar minyak sawit yang ditubuhkan pada 1996, disenaraikan di SGX sejak 2012.
Syarikat itu diterajui Ketua Pegawai Eksekutif, Lim Gunawan Hariyanto, yang merupakan pemastautin tetap Singapura.
Bumitama beroperasi di bawah konglomerat Harita Group yang diasaskan oleh datuk Lim sebelum dikembangkan bapanya, Lim Hariyanto Wijaya Sarwono.
Operasi perladangan keluarga itu turut mendapat perhatian selepas syarikat perladangan lain milik Lim Hariyanto, Damai Agro Sejahtera, dinamakan dalam laporan Greenpeace pada 5 Oktober.
Organisasi alam sekitar itu memantau kaitan korporat dengan kebakaran yang mencetuskan jerebu.
First Resources
First Resources dikawal oleh Eight Capital, sebuah syarikat yang ditubuhkan di British Virgin Islands.
Syarikat itu dikaitkan dengan amanah keluarga Fangiono yang diwujudkan untuk manfaat anggota keluarga berkenaan.
Antara penerima manfaatnya ialah Wirastuty Fangiono, Wirasneny Fangiono, Myra Ting An, Ciliandra Fangiono, Fang Zhixiang dan Ciliandrew Fangiono, selain anak-anak serta keturunan mereka pada masa hadapan.
ST mendapati Myra Ting An turut dikenali sebagai Wirashery Fangiono, manakala Fang Zhixiang dikenali sebagai Sigih Fangiono.
Dokumen korporat menunjukkan anggota keluarga Fangiono terdiri daripada warga Singapura atau pemastautin tetap negara itu.
Ketua keluarga berkenaan, Martias, dijatuhi hukuman penjara oleh Mahkamah Agung Indonesia pada Disember 2007 selepas didapati bersalah memperoleh lesen perladangan kelapa sawit bagi membuka akses ke kawasan hutan hujan di Borneo.
Dokumen mahkamah menunjukkan beliau melakukan pembalakan tanpa menanam kelapa sawit dalam jumlah yang setimpal.
Pada bulan sama, First Resources disenaraikan di Papan Utama SGX dengan anaknya, Ciliandra, sebagai Ketua Pegawai Eksekutif. Seorang lagi anaknya, Fang atau Sigih, merupakan timbalan Ketua Pegawai Eksekutif.
Dalam laporan Greenpeace pada 5 Oktober, Kayung Agro Lestari, sebuah syarikat perladangan kelapa sawit milik First Resources, dikenal pasti sebagai antara 20 entiti konsesi yang mempunyai jumlah titik sumber kebakaran jerebu tertinggi antara Ogos hingga 1 Oktober.
Syarikat itu berada di kedudukan kesembilan dengan 25 titik kebakaran yang dilaporkan terbakar selama tujuh hari.
Pada 15 Oktober, First Resources memberitahu ST bahawa pengesanan titik panas atau pemerhatian berasaskan satelit di dalam atau berhampiran kawasan konsesi tidak semestinya membuktikan punca kebakaran, pihak yang bertanggungjawab atau penggunaan api secara sengaja untuk pembukaan tanah oleh pemegang konsesi.
Pengerusi dan pengarah bebasnya ialah Chang See Hiang, pengasas serta rakan kongsi kanan firma guaman Chang See Hiang and Partners.
Beliau juga pernah menjadi anggota lembaga pengarah kelab bola sepak Sepanyol, Valencia, selepas kelab itu diambil alih bilionair Singapura, Peter Lim, pada 2014.
Kencana Agri
Kencana Agri, yang disenaraikan di SGX sejak 2008, diperbadankan di Singapura pada 26 September 2007.
Menurut maklumat SGX, syarikat itu menghasilkan minyak sawit mentah dan minyak isirung sawit mentah di Indonesia.
Ia mempunyai keluasan bank tanah sebanyak 107,782 hektar, bersamaan kira-kira 1.4 kali keluasan Singapura, dengan kawasan tanaman kelapa sawit seluas 32,330 hektar.
Pada 16 Oktober, Kencana Agri memaklumkan pihak berkuasa Indonesia telah memeriksa kawasan konsesi di Kalimantan Utara yang dikendalikan anak syarikatnya.
Pemeriksaan itu mendapati kebakaran menjejaskan kira-kira 62 hektar tanah konsesi.
Bagaimanapun, syarikat itu menegaskan kebakaran berkenaan merebak dari kawasan tanah bersebelahan dan bukannya berpunca daripada operasi pembekalnya.
Kencana Agri dikendalikan keluarga Maknawi. Pengerusinya ialah Henry Maknawi, manakala adiknya, Ratna Maknawi, yang merupakan pemastautin tetap Singapura, memegang jawatan naib pengerusi eksekutif.
Anak Henry, Albert, pula merupakan Ketua Pegawai Eksekutif dan pengarah eksekutif syarikat itu.
Charles Loo Cheau Leong dilantik sebagai pengarah Kencana Agri pada 1 Januari.
Beliau turut memegang jawatan timbalan ketua pegawai operasi dan ketua pegawai kewangan Wilmar International, satu lagi syarikat yang menerima notis NEA.
TSH Resources
TSH Resources mempunyai kaitan dengan dua syarikat Singapura yang turut menerima notis NEA, iaitu TSH Global Plantation dan TSH Oversea.
Kedua-dua syarikat itu berada di bawah kumpulan perladangan kelapa sawit Malaysia yang disenaraikan di Bursa Malaysia dan mempunyai penyenaraian sekunder di SGX.
Syarikat induknya dipengerusikan pengasas bersama, Kelvin Tan Aik Pen.
Rekod korporat menunjukkan beliau merupakan pemastautin tetap Singapura dan mempunyai alamat kediaman di kondominium Seascape, Sentosa Cove.
Pada 22 Oktober, TSH Resources memaklumkan sebanyak 274 titik panas dikesan dalam sempadan kawasan konsesinya di Indonesia antara 1 Januari hingga 21 Oktober.
Bagaimanapun, syarikat itu menegaskan tiada kebakaran berlaku di kawasan tanaman atau operasi perladangannya.
Menurut laporan tahunan 2025, TSH Resources mengendalikan kawasan tanaman seluas 36,000 hektar di Kalimantan dan Sumatera, iaitu hampir separuh keluasan Singapura.
Pada September, syarikat itu mendedahkan bahawa sebuah anak syarikat tidak langsung di Indonesia yang dimiliki sebanyak 90 peratus telah didenda kira-kira RM42 juta (S$13 juta) kerana mengusahakan tanah di luar kawasan perladangan yang diluluskan secara sah di Indonesia.
Siasatan melangkaui sempadan negara
Tindakan NEA terhadap 10 syarikat berpangkalan di Singapura itu memperlihatkan usaha pihak berkuasa memperluas siasatan terhadap kemungkinan kaitan korporat dengan kebakaran yang menyumbang kepada jerebu rentas sempadan.
Namun, penerimaan notis siasatan tidak dengan sendirinya membuktikan sesebuah syarikat bertanggungjawab menyebabkan kebakaran.
Beberapa syarikat yang dinamakan turut menafikan kebakaran berlaku dalam kawasan operasi mereka atau menyatakan api merebak dari kawasan bersebelahan.
Laporan The Straits Times itu meneliti pemilikan, hubungan antara syarikat serta rekod korporat firma terbabit ketika Singapura meningkatkan tindakan perundangan bagi menangani isu jerebu serantau.
